Het taalonderzoek van Meike de Boer

Meike de Boer is promovenda aan de Universiteit Leiden. Ze houdt zich bezig met de forensische fonetiek (spraakwetenschap). Op dit moment doet ze onderzoek naar de klanken "eh", "ehm" en "m", om te zien of Nederlandse sprekers die klanken op een vergelijkbare manier uitspreken wanneer ze Engels spreken. Ze is bijna op de helft, dus aan het eind van haar tweede jaar. Tijd om met haar in gesprek te gaan.

Wat is je onderzoeksvraag? "Wat is het effect van taal op spreker-specificiteit? Spreker-specificiteit wil zeggen dat sprekers van elkaar verschillen in hoe ze een klank uitspreken, terwijl ze zelf wel consistent zijn in hun uitspraak van de klank. Dat draagt bij aan de herkenbaarheid van de stem."

Hoe ben je op dit onderwerp gekomen? "Mijn onderzoek valt onder een VIDI-project van Willemijn Heeren. Zij kwam op het idee om te kijken naar de invloed van de taal die gesproken wordt. Bij de klanken die ik tot nu toe heb onderzocht, zijn op basis van de literatuur relatief kleine verschillen te verwachten wanneer een persoon in de tweede taal spreekt. Bij andere klanken, zoals de "a", zijn die verschillen veel groter. Dat komt omdat die heel anders dienen te worden uitgesproken in het Engels dan in het Nederlands. De stand van de mond is dan anders, waardoor de klank ook andere meetwaardes krijgt."

Waarom is het belangrijk dat er onderzoek naar wordt gedaan? "De kennis die we bij ons project verzamelen kan van pas komen bij forensisch spraakonderzoek. Daarbij is er bijvoorbeeld een telefoongesprek opgenomen dat als bewijs in een rechtszaak dient. Als de verdachte (op enigszins aannemelijke wijze) ontkent dat hij de spreker is, wordt de stem van de verdachte vergeleken met de stem in het anonieme telefoontje. Het komt redelijk vaak voor dat er in zo'n zaak verschillende talen gesproken worden. Het is belangrijk om te weten of een forensisch spraakonderzoeker beide talen met elkaar kan vergelijken, en zo ja, welke elementen dan het meest geschikt zijn." 

Wat vind je het leukst aan onderzoek doen? "Ik vind het het leukst om na te denken over de toepassing van mijn onderzoek. Dat kan het best tijdens het schrijven van de introductie en de discussie."

Wat vind je moeilijk aan onderzoek doen? "Als ik een hele dag op zoek ga naar alle eh's in geluidsbestanden en daarvan moet aangeven waar ze beginnen en eindigen, dan kan ik nog weleens in slaap vallen. Dat is niet het meest inspirerende deel van onderzoek doen."

Wil je een leuke bevinding met ons delen? "Hoewel weinig mensen lijken te weten wat het verschil is tussen Nederlandse en Engelse eh's, doen Nederlanders toch iets anders in het Engels. Ze kiezen een meer Engelse klinker en plakken er vaker een "m" achter dan in het Nederlands. Blijkbaar weten we ergens onbewust toch hoe een Engelse eh hoort te klinken (meer als ahm)."

Wanneer kunnen we meer verwachten? "Over een paar maanden hoop ik meer te weten over de "m" en of die mogelijk wel consistent blijft over de twee talen. Mijn eerste manuscript ging over "eh" en "ehm" en heb ik net ingediend bij een journal. De komende tijd wil ik mijn bevindingen omvormen tot blogposts voor mijn site Lingua Forensica, zodat meer mensen het kunnen lezen."