Vrijwilligers zijn onmisbaar

Interview Tessa Askamp

Samen met Stichting TEGEN-BEELD lanceert het Taalmuseum dit jaar een nieuwe website voor de Leidse Muurgedichten. Een belangrijk deel van het werk wordt gedaan door vrijwilligers. Projectleider Tessa Askamp is daarvoor verantwoordelijk. Lees meer over haar ervaringen.

Waarom werken jullie voor dit project met vrijwilligers?

Daarvoor zijn eigenlijk twee redenen. De eerste is praktisch van aard. In Leiden zijn meer dan 120 muurgedichten te vinden. Die krijgen allemaal een plekje op de nieuwe website en daarvoor is enorm veel onderzoek nodig. Het is onmogelijk die geheel zelf te doen. Gelukkig zijn er poëzieliefhebbers die ons daarbij willen helpen. De tweede reden vind ik zelf eigenlijk belangrijker: de muurgedichten zijn echt van iedereen. Iedereen fietst of loopt erlangs, iedereen heeft er een mening over. Het is niet meer dan logisch dat we alle Leidenaren ook de kans bieden om mee te werken aan een nieuw initiatief dat de gedichten beter zichtbaar maakt.

Kan iedereen meedoen?

Ja. In het begin wierven we onderzoekers die hun resultaten in het Nederlands konden aanleveren, maar inmiddels zijn er ook enkele Engelstalige onderzoekers geworven. In totaal zijn er inmiddels ruim dertig vrijwillige onderzoekers aan de slag. Sommigen zijn verbonden aan de universiteit, als docent of student, anderen komen uit het onderwijs, zijn gepensioneerd of wonen simpelweg in de buurt van een gedicht. Het is een heel diverse groep, met allerlei achtergronden en leeftijden.

De muurgedichten zijn echt van iedereen. Daarom willen we iedere liefhebber de kans geven bij te dragen.

Je spreekt over 'onderzoekers'. Gaat het vooral om academici?

Dat hoeft wat ons betreft zeker niet, en dat is tot dusverre ook niet alleen het geval. Zelf denk ik wel dat poëzie iets is dat helaas vooral leeft onder hoogopgeleiden. Maar daar ligt juist de kracht van dit project: het zijn gedichten die over herkenbare onderwerpen gaan, zoals opgroeien en ouder worden, verdriet, liefde, emoties. Ze zijn op straat te vinden, en de vormgeving spreekt enorm aan. Dagelijks komen er enorm veel mensen langs die er hun blik op laten vallen. Ze zullen zich soms afvragen wat er precies staat, hoe het eigenlijk klinkt, wat het verhaal erachter is. Die extra informatie bieden we straks aan, en die is niet alleen in boeken te vinden. Onderzoekers die voorbijgangers naar hun mening vragen of eens aanbellen bij de buren komen soms met de beste verhalen terug.

Wat houdt het werk van een vrijwillig onderzoeker precies in?

Voor ieder muurgedicht willen we straks dezelfde informatie kunnen aanbieden. Daarom hebben we voor de vrijwilligers een aantal vragen op een rij gezet. We vragen hen die kort en bondig te beantwoorden. Het gaat dan om vragen als: hoe en wanneer is dit gedicht ontstaan? Wat is de link met Leiden? En, vaak de lastigste, waar gaat het gedicht over? Het vereist vaak enig zoekwerk op internet en in de bibliotheek om er antwoord op te vinden. Het vraagt dus wel wat tijd, maar we horen ook dat veel onderzoekers het erg leuk vinden om de informatie te verzamelen en dat ze zelf ook dingen ontdekken die ze nog niet wisten. Dat geldt natuurlijk ook voor ons.

Zijn alle gedichten inmiddels vergeven?

We werven nog altijd nieuwe vrijwilligers! We zijn goed op weg, maar er zijn behoorlijk wat gedichten die nog niet zijn gedaan. Er liggen bijvoorbeeld nog behoorlijk wat Spaanse gedichten te wachten op een onderzoeker, en we hopen ook op iemand die geïnteresseerd is in Italiaans of Frans. Onderzoekers hoeven die talen overigens niet zelf te beheersen; het belangrijkste is dat ze nieuwsgierig zijn.

Zijn er ook nog andere manieren waarop vrijwilligers kunnen meewerken?

Jazeker! De onderzoekers leggen het inhoudelijk fundament van de nieuwe website, maar daar willen we graag nog wat lagen aan toevoegen. Zo zoeken we voor ieder gedicht een moedertaalspreker die het kan inspreken. Daarvoor ontvingen we de afgelopen tijd behoorlijk wat suggesties, die zijn we nu op een rij aan het zetten. Ik weet nu al dat we zeker nog niet alle talen binnen hebben. Daarnaast zijn we op zoek naar persoonlijke verhalen. We zijn benieuwd wat de gedichten voor de Leidenaren betekenen, en willen daarvoor graag een aantal interviews houden. Verder hopen we ook rond de lancering een beroep te kunnen doen op enthousiaste vrijwilligers. Er liggen kortom nog allerlei mogelijkheden.

Hoe kunnen geïnteresseerden meer te weten komen of zich aanmelden?

Iedereen die meer wil weten, kan mij mailen op muurgedichten@taalmuseum.nl. We organiseren iedere maand een startbijeenkomst waarop we onszelf voorstellen, vragen beantwoorden en het format kort doorlopen. Laatst hadden we ook een geslaagde werkbijeenkomst, waarop enkele vrijwilligers samenkwamen in BplusC en we gezamenlijk aan het onderzoek hebben gewerkt. 

Wat houden vrijwilligers eraan over?

Wij vinden het belangrijk dat de vrijwilligers trots op hun werk kunnen zijn en dat we hun inzet ook zichtbaar maken. Bij ieder gedicht wordt daarom straks de naam van de vrijwilliger vermeld, en we organiseren rond de lancering een feestelijke slotbijeenkomst. Dat wordt vast tof, want het zijn allemaal erg geïnteresseerde mensen. Wat mij vooral opvalt is hoe trots iedereen is op de muurgedichten. Dat is uiteindelijk de beste motivatie natuurlijk.