Het taalonderzoek van Hans Rutger Bosker

Hans Rutger Bosker is Senior Investigator bij het Max Planck Institute for Psyscholinguistics (MPI) in Nijmegen. Zijn vakgebied? Spraakperceptie. Hij onderzoekt hoe het kan dat wij mensen prima een gesprek kunnen voeren, ook al heeft je gesprekspartner een sterk buitenlands accent, spreekt ie heel snel, zegt ie continu 'uuuh', of moeten we in een café over anderen heen schreeuwen. Op een of andere manier kan ons brein ogenschijnlijk gemakkelijk spraak verstaan, ook in die situaties waar Google, Siri, and Alexa steken laten vallen. In zijn onderzoeksgroep bekijken ze welke psychologische en neurobiologische processen ten grondslag liggen aan gesproken communicatie.

Hoe ben je op dit onderwerp gekomen? "Tijdens mijn studie Taalwetenschap in Leiden had ik al interesse in spraak, fonetiek, en gehoor. Mijn scriptie-project op het Max Planck Instituut in Nijmegen liet me vervolgens zien hoe je met slim opgezette experimenten veel kan leren over hoe luisteraars spraak verwerken."

Waarom is het belangrijk dat hier onderzoek naar wordt gedaan? "In de eerste plaats omdat spraakverstaan een uniek soort menselijk gedrag is. Maar ons onderzoek kent ook zo z'n toepassingen, bijvoorbeeld in automatische spraakherkenning, spraaksynthese, of gehoorapparaten/cochleair implantaten."

Wat vind je het leukst aan onderzoek doen? "Het leukst vind ik werken aan het 'front' van de wetenschap. Elke keer dat we een experiment doen en de resultaten ontvangen en bekijken, geeft dat een kick omdat je iets nieuws leert wat nog nooit eerder is uitgezocht. Het is ook mooi om met geavanceerd 'gereedschap' te kunnen werken, van eye-trackers en virtual reality tot MEG en zelfs breinstimulatie!"

Wat vind je moeilijk aan onderzoek doen? "Het lastige - en tegelijkertijd het uitdagende - van onderzoek is dat je nooit van tevoren weet wat er uit je experiment gaat komen. Het komt dus ook regelmatig voor dat resultaten tegenvallen, verrassen, of zelfs tegenovergesteld zijn van wat je had verwacht!"

Wil je een bevinding met ons delen? "Wist je dat... mensen met gemak kunnen horen dat een geluid een tienduizendste van een seconde eerder in hun rechter- en dan in hun linkeroor arriveert? ... mensen ritmischer gaan praten als er veel lawaai om hen heen is? ... de spreeksnelheid van iemand die je probeert te negeren je perceptie van een spreker waarop je probeert te focussen beïnvloedt? ... zelfs je eigen spreeksnelheid beïnvloedt wat je denkt dat iemand anders zegt? ... je middels minimale elektrische breinstimulatie spraakverstaan kan sturen?"

Wanneer kunnen we meer verwachten? "Dit jaar (2020) zijn er in mijn onderzoeksgroep weer 3 nieuwe PhD studenten gestart. Zij draaien momenteel hun eerste experimenten, dus over een paar maanden zouden we meer te weten moeten zijn gekomen over, bijvoorbeeld, hoe sprekers verschillen in hun uitspraak van klemtoon in het Nederlands; hoe simpele handbewegingen (beat gestures) beïnvloeden welke spraakklanken we horen; en hoe luisteraars onbewust statistische patronen uit spraak destilleren, zelfs als iemand anders er doorheen zit te kletsen!

Meer weten? Hier vind je de onderzoeksgroep.