Vertalen is interpreteren

Interview vertalers Muurgedichten.nl

Op het vernieuwde muurgedichten.nl wordt straks alle informatie aangeboden in het Nederlands en Engels. Zo kan een breed, internationaal publiek straks meer ontdekken over de Leidse muurgedichten. De Nederlandse teksten worden geschreven door vrijwilligers. Vervolgens maken Rianne, Anne, Natasja en Demi, masterstudenten Translation in Theory and Practice aan de Universiteit Leiden, vertalingen naar het Engels. Lees meer over hun ervaringen:

Rianne:

“Het plezier van vertalen voor de muurgedichtenwebsite ontdekte ik al in de eerste week. We hadden afgesproken dat we allemaal één lemma zouden vertalen, ik koos Ode XIV van Horatius. Toen ik halverwege de week na een lange dag onderwijs het Lipsiusgebouw uit liep, zag ik – terwijl ik doelloos om me heen staarde – het megagrote gedicht van Horatius op de muur naast de ingang het Lipsius! Na zes jaar studeren in hetzelfde gebouw was het mij nog nooit opgevallen dat dit gedicht daar op de muur stond. Ik was meteen heel trots dat ik met het vertalen van de informatie over dat gedicht bezig was en vertelde dat ook aan vrienden en familie. Door deze ervaring werd het doel van dit project voor mij een stuk duidelijker: de ogen openen van zoveel mogelijk mensen, opdat zij net zo mogen genieten van de Leidse muurgedichten zoals ik die dag deed.”

Anne:

“Soms tob je uren over het juiste woord. Het Engels kent bijvoorbeeld geen woord voor ‘wak’… Ja, ‘ice-hole’ – maar wat doe je dan met “een wak in het kroos”? Vertalen is interpreteren. Dat maakt het ook zo leuk. Nadenken over de betekenis van een stukje, een zinnetje of zelfs één woordje, en dan een passende oplossing vinden. Die is soms veel langer, maar klinkt soms ook juist lekkerder dan het origineel. Wanneer je ’s ochtends fris aan een reeds vertaalde tekst gaat zitten en er opeens een formulering binnen komt vallen die de spijker precies op zijn kop slaat... het is misschien geen bungeejumpen, maar toch – what a rush.”

Natasja:

“We vertalen in de eerste plaats informatie over alle muurgedichten, maar soms bestaat er van het gedicht zelf nog geen Engelse vertaling. Het is dan onze taak ervoor te zorgen dat die er komt. Dat is uitdagend: het is vrijwel onmogelijk om het metrum, het rijmschema als de woordkeuze van de dichter te behouden. Daarom moeten er keuzes gemaakt worden. Ga je voor een letterlijke vertaling die niks van de bovengenoemde elementen behoudt of voor een vertaling waarbij ze allemaal aan bod komen, of voor een mix van de twee? Vaak kiezen we voor de laatste optie, omdat de vertaling dan nog goed lijkt op wat er op de muur staat maar ook enige artistieke kwaliteit heeft. Maar het is maar net wat het beste past.”

Demi

“De Mus van Jan Hanlo was het eerste lemma dat ik vertaalde en ik denk dat ik het niet snel meer zal vergeten. Het is nu niet meteen een gedicht waarvan je denkt: super duidelijk. De eerste regel was “Tjielp tjielp - tjielp tjielp tjielp” en dit herhaalde zich nog ongeveer vier regels, waarna het gedicht afsloot met ‘etc.’. Met de vertaling is het uiteindelijk helemaal goed gekomen, maar het getjilp (is het nu tjielpen of tjilpen?) blijft mij sindsdien lichtelijk achtervolgen tot op het punt dat mijn mede-stagiaires zich afvragen of het een obsessie van mij wordt. 
“Hey Demi,” “Tjielp.” 
Etc.”